سوال ۲ — سؤال ۲ امتحان نهایی زیست‌شناسی ۳ — مرداد ۱۴۰۴
۲ بارمدر هر یک از عبارت‌های زیر جای خالی را با کلمات مناسب کامل کنید.
الف) ویلکینز و فرانکلین از بررسی تصاویر گرفته‌شده با ................ نشان دادند که دنا مولکولی مارپیچی است.
ب) پیوند هیدروژنی بین رنای تازه‌ساخت و رشتهٔ الگو در مرحلهٔ ................ رونویسی شکسته نمی‌شود.
ج) مطابق با کتاب درسی، در گیاهان ساخته شدن سبزینه علاوه بر ژن نیاز به عامل محیطی ................ دارد.
د) بال خفاش و بال ملخ نسبت به همدیگر ساختار ................ هستند.
ه) با اضافه شدن یک گروه فسفات به آدنوزین، مولکول نوکلئوتید ................ ساخته می‌شود.
و) مولکول سه‌کربنی تولیدشده در تنفس نوری به مصرف بازسازی ................ می‌رسد.
ز) در مهندسی ژنتیک، با کمک شوک الکتریکی و یا شوک حرارتی همراه با مواد شیمیایی می‌توان در ................ باکتری منافذی ایجاد کرد.
ح) نوعی رفتار ژنی جانوران در پاسخ به دوره‌های خشک‌سالی، ................ نام دارد.
پاسخ این سوال همراه با حل تشریحی و نکات آموزشی
در یک قدمی شماست!
پاسخ تشریحیبستن پاسخ
الف) پرتو X
ب) آغاز
ج) نور
د) آنالوگ
ه) آدنوزین مونوفسفات یا AMP
و) ریبولوزبیس‌فسفات یا قند پنج‌کربنی دوفسفاته
ز) دیواره
ح) رکود تابستانی
راه‌حل قدم‌به‌قدم
الف) ویلکینز و فرانکلین با تاباندن پرتو X به مولکول‌های دنا از آن‌ها تصویر تهیه کردند. بررسی این تصاویر نشان داد که دنا ساختاری مارپیچی دارد.
در راهنمای تصحیح آمده است که نوشتن فقط کلمهٔ «پرتو» (بدون X) نمره ندارد.
ب) در مرحلهٔ آغاز، رنابسپاراز دو رشتهٔ دنا را باز می‌کند و ساختن رنا را شروع می‌کند؛ رنای کوتاهی که ساخته می‌شود هنوز با پیوند هیدروژنی به رشتهٔ الگو متصل است. در مرحلهٔ طویل شدن، هم‌زمان با پیش رفتن رنابسپاراز، پیوندهای هیدروژنی بین رنا و رشتهٔ الگو شکسته می‌شوند و رنا از دنا جدا می‌شود.
ج) ساخته شدن سبزینه در گیاه فقط به ژن وابسته نیست؛ گیاهی که در تاریکی رشد کند سبزینه نمی‌سازد و زرد رنگ است. پس عامل محیطی لازم، نور است.
د) بال خفاش و بال ملخ کار یکسانی (پرواز) انجام می‌دهند، اما ساختار و منشأ آن‌ها متفاوت است. به چنین ساختارهایی ساختارهای آنالوگ می‌گوییم.
ه) آدنوزین از باز آلی آدنین و قند ریبوز ساخته شده است. اگر یک گروه فسفات به آن اضافه شود، آدنوزین مونوفسفات (AMP) به دست می‌آید. (با دو فسفات ADP و با سه فسفات ATP ساخته می‌شود.)
و) در تنفس نوری، آنزیم روبیسکو به‌جای با اکسیژن واکنش می‌دهد و ریبولوزبیس‌فسفات به یک مولکول دوکربنی و یک مولکول سه‌کربنی تبدیل می‌شود. مولکول سه‌کربنی در چرخهٔ کالوین برای بازسازی ریبولوزبیس‌فسفات (قند پنج‌کربنی دوفسفاته) به کار می‌رود.
ز) برای اینکه دیسک نوترکیب وارد باکتری شود، باید در دیوارهٔ باکتری منافذی ایجاد شود؛ این کار با شوک الکتریکی یا شوک حرارتی همراه با مواد شیمیایی انجام می‌شود.
ح) برخی جانوران در دوره‌های گرم و خشک فعالیت خود را بسیار کم می‌کنند و به حالت رکود می‌روند تا با کمبود آب و غذا کنار بیایند. این رفتار رکود تابستانی نام دارد.
