سوال ۱۲ — سؤال ۱۲ امتحان نهایی زیست‌شناسی ۳ — مرداد ۱۴۰۴

الف) بارز و نهفتگی یا غالب و مغلوب

ب) سفید

رنگ دانهٔ این نوع ذرت صفتی چندجایگاهی است: سه جایگاه ژنی (A، B و C) در آن نقش دارند و هر جایگاه دو دگره دارد. هر دگرهٔ بارز (بزرگ) مقداری به قرمزی رنگ دانه اضافه می‌کند و دگرهٔ نهفته (کوچک) اثری در قرمزی ندارد.

الف) در هر جایگاه، رابطهٔ دو دگره بارز و نهفتگی است؛ یعنی دگرهٔ بزرگ (مثلاً A) اثر خود را نشان می‌دهد و دگرهٔ کوچک (a) اثری در رنگ ندارد.

ب) هر ژن‌نمود در سه جایگاه روی هم ۶ دگره دارد. اگر تعداد دگره‌های نهفته دو برابر تعداد دگره‌های بارز باشد:

$$x + 2x = 6 \Rightarrow x = 2$$

یعنی ۲ دگرهٔ بارز و ۴ دگرهٔ نهفته (مثلاً $AaBbcc$).

دو رخ‌نمود آستانه (دو سرِ طیف رنگ) این‌ها هستند: قرمز تیره با ۶ دگرهٔ بارز ($AABBCC$) و سفید با صفر دگرهٔ بارز ($aabbcc$). عدد ۲ به صفر نزدیک‌تر است تا به ۶؛ پس رخ‌نمود این ذرت به رخ‌نمود سفید نزدیک‌تر است.