سوال ۱۹ — سؤال ۱۹ امتحان نهایی زیست‌شناسی ۳ — مرداد ۱۴۰۴

افزایش کربن‌دی‌اکسید جو اثر مثبت بیشتری بر گیاهان $\mathrm{C_3}$ دارد؛ یا: افزایش کربن‌دی‌اکسید جو اثر مثبت کمتری بر گیاهان $\mathrm{C_4}$ دارد.

خواندن نمودار:

• منحنی گیاه $\mathrm{C_4}$ در کربن‌دی‌اکسید کم به‌سرعت بالا می‌رود، اما خیلی زود به بیشینهٔ خود می‌رسد و بعد از آن با افزایش کربن‌دی‌اکسید تقریباً ثابت می‌ماند.
• منحنی گیاه $\mathrm{C_3}$ آهسته‌تر بالا می‌رود، ولی با افزایش کربن‌دی‌اکسید همچنان بالاتر می‌رود و سرانجام از منحنی $\mathrm{C_4}$ هم بالاتر قرار می‌گیرد.

نتیجه: افزایش کربن‌دی‌اکسید جو، اثر مثبت بیشتری بر فتوسنتز گیاهان $\mathrm{C_3}$ دارد (یا به بیان دیگر، اثر مثبت کمتری بر گیاهان $\mathrm{C_4}$ دارد).

چرا؟ گیاهان $\mathrm{C_4}$ با سازوکار ویژهٔ خود، کربن‌دی‌اکسید را در یاخته‌های غلاف آوندی متمرکز می‌کنند؛ پس حتی در کربن‌دی‌اکسید کم هم روبیسکوی آن‌ها کربن‌دی‌اکسید کافی دارد و افزایش کربن‌دی‌اکسید محیط کمک چندانی به آن‌ها نمی‌کند. اما در گیاهان $\mathrm{C_3}$ روبیسکو مستقیماً با کربن‌دی‌اکسید هوای درون برگ کار می‌کند و با اکسیژن هم وارد تنفس نوری می‌شود؛ هرچه کربن‌دی‌اکسید بیشتر باشد، تثبیت کربن بیشتر و تنفس نوری کمتر می‌شود و فتوسنتز افزایش می‌یابد.