سوال ۱۸ — سؤال ۱۸ امتحان نهایی زیست‌شناسی ۳ — مرداد ۱۴۰۴
۱.۲۵ بارمدربارهٔ فتوسنتز به پرسش‌های زیر پاسخ دهید.
الف) در آنتن‌های یک فتوسیستم، انرژی الکترون‌های برانگیخته چه مسیری را برای رسیدن به مرکز واکنش طی می‌کنند؟
ب) در گیاهانی که تثبیت کربن را در دو مکان مختلف انجام می‌دهند، در مرحلهٔ اول، با چه ماده‌ای ترکیب می‌شود؟ این ماده چندکربنی است؟
ج) طی هر چرخهٔ کالوین تعداد NADPHهای مصرفی در مقایسه با ATPهای مصرف‌شده کمتر است یا بیشتر؟
پاسخ این سوال همراه با حل تشریحی و نکات آموزشی
در یک قدمی شماست!
پاسخ تشریحیبستن پاسخ
الف) از رنگیزه‌ای به رنگیزهٔ دیگر یا رنگیزه‌ها
ب) اسید — سه‌کربنه
ج) کمتر
راه‌حل قدم‌به‌قدم
الف) هر آنتن از تعداد زیادی مولکول رنگیزه (سبزینه‌ها و کاروتنوئیدها) همراه با پروتئین ساخته شده است. وقتی نور به یک رنگیزه می‌تابد، الکترون آن برانگیخته می‌شود و انرژی آن از یک رنگیزه به رنگیزهٔ دیگر منتقل می‌شود تا سرانجام به مرکز واکنش (سبزینهٔ a در مرکز فتوسیستم) برسد.
در راهنمای تصحیح آمده است که اشاره به «رنگیزه» به‌تنهایی، نیمی از نمرهٔ این بخش را دارد.
ب) این گیاهان، گیاهان هستند. در آن‌ها تثبیت کربن در دو نوع یاخته انجام می‌شود: ابتدا در یاخته‌های میانبرگ و سپس در یاخته‌های غلاف آوندی. در مرحلهٔ اول (در یاخته‌های میانبرگ)، با یک اسید سه‌کربنی ترکیب می‌شود و یک اسید چهارکربنی می‌سازد؛ نام هم از همین ترکیب چهارکربنی آمده است.
ج) کمتر. در چرخهٔ کالوین، ATP در دو مرحله مصرف می‌شود (هنگام تبدیل اسید سه‌کربنی به قند سه‌کربنی و هنگام بازسازی ریبولوزبیس‌فسفات)، اما NADPH فقط در یک مرحله (تبدیل اسید به قند) مصرف می‌شود. به ازای تثبیت سه مولکول ، شش NADPH و نُه ATP مصرف می‌شود؛ پس تعداد NADPHهای مصرفی کمتر است.
