سوال ۷ — سؤال ۷ امتحان نهایی زیست‌شناسی ۳ — دی ۱۴۰۴

الف) چون در هر زمان، رنابسپارازها در مراحل مختلف رونویسی هستند.

ب) ۴ نوع (سه نوع در هسته و یک نوع در راکیزه یا میتوکندری)

ج) رناتن‌های آزاد در سیتوپلاسم

الف) از روی یک ژن ممکن است هم‌زمان چندین رنابسپاراز رونویسی کنند. این آنزیم‌ها یکی پس از دیگری از راه‌انداز شروع می‌کنند؛ پس در هر لحظه، هر کدام در نقطهٔ متفاوتی از ژن، یعنی در مرحلهٔ متفاوتی از رونویسی، قرار دارد. رنابسپارازی که زودتر شروع کرده مسیر بیشتری پیموده و رنای بلندتری ساخته است و رنابسپارازی که دیرتر شروع کرده، رنای کوتاه‌تری دارد.

ب) ۴ نوع. در یاخته‌های یوکاریوتی سه نوع رنابسپاراز در هسته وجود دارد (رنابسپاراز ۱، ۲ و ۳) که هر کدام نوع خاصی از رنا را می‌سازند. راکیزه (میتوکندری) هم دنای ویژهٔ خود را دارد و نوع دیگری از رنابسپاراز، آن را رونویسی می‌کند. یاختهٔ ماهیچهٔ اسکلتی هم هسته دارد و هم راکیزه‌های فراوان؛ پس در آن ۴ نوع رنابسپاراز دیده می‌شود.

ج) رنابسپاراز ۱ آنزیمی پروتئینی است که درون هسته کار می‌کند. پروتئین‌هایی که درون خود یاخته (مثلاً در سیتوپلاسم، هسته یا راکیزه) به کار می‌روند، به‌وسیلهٔ رناتن‌های آزاد در سیتوپلاسم ساخته می‌شوند؛ اما پروتئین‌هایی که ترشح می‌شوند یا به غشا و کافنده‌تن (لیزوزوم) می‌روند، به‌وسیلهٔ رناتن‌های روی شبکهٔ آندوپلاسمی ساخته می‌شوند. پس رنابسپاراز ۱ را رناتن‌های آزاد می‌سازند و سپس از راه منافذ پوشش هسته وارد هسته می‌شود.