سوال ۶ — سؤال ۶ امتحان نهایی زیست‌شناسی ۳ — دی ۱۴۰۴
۱ بارمبرای هر یک از موارد زیر یک دلیل علمی بنویسید.
الف) بعضی از آنزیم‌های موجود در یاخته‌های یوکاریوت، در هسته ساخته می‌شوند.
ب) فرایند ترجمه، قبل از کامل شدن ساختار رناتن (ریبوزوم) می‌تواند آغاز شود.
پاسخ این سوال همراه با حل تشریحی و نکات آموزشی
در یک قدمی شماست!
پاسخ تشریحیبستن پاسخ
الف) چون برخی رناها (RNAها) نقش آنزیمی دارند و فرایند ساخته شدن رنا (رونویسی) در هسته انجام می‌شود.
ب) چون در ابتدای مرحلهٔ آغاز، بخش‌هایی از رنای پیک، زیرواحد کوچک رناتن (ریبوزوم) را به سوی رمزهٔ (کدون) آغاز هدایت می‌کند؛ یا: رنای ناقلی که مکمل رمزهٔ آغاز است، به زیرواحد کوچک متصل می‌شود.
راه‌حل قدم‌به‌قدم
الف) بیشتر آنزیم‌ها پروتئین‌اند و در سیتوپلاسم به‌وسیلهٔ رناتن‌ها ساخته می‌شوند. اما برخی آنزیم‌ها از جنس رنا هستند؛ یعنی بعضی رناها نقش آنزیمی دارند. رناها در فرایند رونویسی ساخته می‌شوند و رونویسی ژن‌های هسته در یوکاریوت‌ها درون هسته انجام می‌شود؛ پس این آنزیم‌ها در هسته ساخته می‌شوند.
ب) رناتن از دو زیرواحد کوچک و بزرگ ساخته شده است که پیش از ترجمه از هم جدا هستند. در مرحلهٔ آغاز ترجمه:
۱. ابتدا زیرواحد کوچک به رنای پیک متصل می‌شود و بخش‌هایی از رنای پیک، آن را به سوی رمزهٔ آغاز هدایت می‌کنند.
۲. رنای ناقل آغازگر (حامل متیونین) که پادرمزهٔ مکمل رمزهٔ آغاز را دارد، در این محل قرار می‌گیرد.
۳. سپس زیرواحد بزرگ به این مجموعه می‌پیوندد و ساختار رناتن کامل می‌شود.
پس ترجمه با کار زیرواحد کوچک شروع می‌شود، پیش از آنکه رناتن کامل شده باشد.
در راهنمای تصحیح آمده است که اگر نوشته شود «رنای ناقلی که مکمل رمزهٔ آغاز است به زیرواحد کوچک متصل می‌شود»، هم نمرهٔ کامل این بخش داده می‌شود.
