دی ۱۴۰۴

امتحان نهایی زیست‌شناسی ۳

سوالات و پاسخ‌های تشریحی امتحان نهایی زیست‌شناسی ۳
همراه با بارم‌بندی و نکات کلیدی

۲۰ بارم کل۲۱ تعداد سوال۹۰ دقیقه زماندانلود PDF

سوال ۱۰ — سؤال ۱۰ امتحان نهایی زیست‌شناسی ۳ — دی ۱۴۰۴

۰.۵ بارم

طبق نمودار زنگوله‌ای توزیع رنگ نوعی ذرت:

الف) ژن‌نمود ذرت حاصل از آمیزش دو ذرت ابتدا و انتهای نمودار چیست؟

ب) ژن‌نمود حاصل در کدام بخش نمودار قرار می‌گیرد؟

دیدن پاسخپاسخ این سوال همراه با حل تشریحی و نکات آموزشی
در یک قدمی شماست!
پاسخ تشریحیبستن پاسخ

الف) AaBbCcAaBbCc

ب) در میانهٔ نمودار؛ یا: در ستون سوم

راه‌حل قدم‌به‌قدم

رنگ دانه در این ذرت صفتی چندجایگاهی است که سه جایگاه ژنی (A، B و C) آن را کنترل می‌کنند. هر دگرهٔ بارز (A، B یا C) مقداری به رنگ دانه اضافه می‌کند و دگره‌های نهفته (a، b و c) اثری در رنگ ندارند؛ پس هرچه تعداد دگره‌های بارز بیشتر باشد، رنگ دانه تیره‌تر است. در نمودار توزیع این صفت، ذرت‌ها بر اساس تعداد دگره‌های بارزشان (از صفر تا شش) مرتب می‌شوند و نمودار شکل زنگوله دارد: رخ‌نمودهای میانی فراوان‌ترند و رخ‌نمودهای دو انتها کمیاب‌اند.

الف) AaBbCcAaBbCc. در ابتدای نمودار ذرتی است که هیچ دگرهٔ بارزی ندارد (aabbccaabbcc، کم‌رنگ‌ترین) و در انتهای آن ذرتی با شش دگرهٔ بارز (AABBCCAABBCC، پررنگ‌ترین). از آمیزش این دو، همهٔ زاده‌ها از یک والد دگره‌های abcabc و از والد دیگر دگره‌های ABCABC می‌گیرند؛ پس ژن‌نمود آن‌ها AaBbCcAaBbCc است.

ب) میانهٔ نمودار. ژن‌نمود AaBbCcAaBbCc سه دگرهٔ بارز دارد؛ یعنی درست وسط بازهٔ صفر تا شش دگرهٔ بارز است. پس این ذرت در میانهٔ نمودار قرار می‌گیرد؛ همان ستونی که بلندترین است و فراوان‌ترین رخ‌نمود را نشان می‌دهد.

این برگه نمودار را چاپ نکرده است؛ منظور، نمودار زنگوله‌ای توزیع رنگ دانهٔ ذرت در کتاب درسی (بخش صفات چندجایگاهی) است. راهنمای تصحیح پاسخ «ستون سوم» را هم پذیرفته است؛ ظاهراً منظور ستونی است که ذرت‌های آن سه دگرهٔ بارز دارند (اگر ستون‌ها از ذرتِ بدون دگرهٔ بارز شمرده شوند، این ستون، ستون چهارم است).

این پاسخ مفید بود؟