سوال ۳۰ — سؤال ۳۰ امتحان نهایی دین و زندگی ۳ — تیر ۱۴۰۵

نشانه‌های بسیار اندکی از تعقل و تفکر و دانایی داشت، سرشار از خرافات و مظاهر جهل بود؛ مانند سرودن شعر برای شراب و قمار و ...؛ در میان این مردم فقط هفده نفر بودند که خواندن و نوشتن می‌دانستند.

مصداق‌های زیر هم پذیرفته است: شعر می‌سرودند اما برای شراب، شکار، غارت، عشق حیوانی و بت‌پرستی؛ برای آمدن باران آتش می‌افروختند؛ شتر سالم را با آهن حرارت‌دیده داغ می‌زدند تا شتر دیگری که مریض است بهبود یابد.

پیش از بعثت پیامبر اکرم (ص)، جامعهٔ عربستان از نظر تعقل و دانایی در وضعیت بسیار پایینی بود؛ به همین دلیل به آن دوره «جاهلیت» می‌گویند.

۱) نشانه‌های اندک تعقل و دانایی: نشانه‌های تفکر و دانایی در آن جامعه بسیار کم بود؛ تا آنجا که در میان آن مردم فقط هفده نفر خواندن و نوشتن می‌دانستند.

۲) سرشار از خرافات: رفتارهای بی‌پایه و خرافی رواج داشت؛ مثلاً برای آمدن باران آتش روشن می‌کردند، یا شتر سالم را با آهن داغ، داغ می‌زدند به این خیال که شتر بیمارِ دیگری خوب شود.

۳) مظاهر جهل در فرهنگ: شعر، که مهم‌ترین هنر آنان بود، بیشتر در ستایش شراب، قمار، شکار، غارت، عشق حیوانی و بت‌پرستی سروده می‌شد.

همین وضعیت نشان می‌دهد که پیشرفت علمی و فرهنگی بعدیِ مسلمانان، نتیجهٔ دعوت اسلام به اندیشیدن و دانش‌آموزی بود.