سوال ۱۹ — سؤال ۱۹ امتحان نهایی دین و زندگی ۳ — تیر ۱۴۰۵

نتیجهٔ عمل خود انسان است (یا: نتیجهٔ گناهان خود انسان).

املاء یعنی مهلت دادن: خداوند به کسانی که با حق دشمنی می‌کنند و در گناه فرو رفته‌اند، فوراً کیفر نمی‌دهد و نعمت‌ها را از آنان نمی‌گیرد. استدراج یعنی گام‌به‌گام نزدیک کردن: چنین کسانی چون از این مهلت برای بازگشت استفاده نمی‌کنند، کم‌کم و بی‌آنکه بفهمند به سوی هلاکت پیش می‌روند.

قرآن می‌گوید کافران گمان نکنند مهلتی که به آنان می‌دهیم به سودشان است؛ این مهلت فقط باعث می‌شود بر گناهانشان بیفزایند (سورهٔ آل عمران، آیهٔ ۱۷۸).

چرا کسی در این دایره قرار می‌گیرد؟ خداوند کسی را بی‌دلیل به این سرنوشت دچار نمی‌کند. این نتیجهٔ عمل خود انسان است: کسی که بارها حق را می‌بیند و باز راه گناه و دشمنی را انتخاب می‌کند، خودش را در دایرهٔ املاء و استدراج قرار داده است.