سوال ۹ — سؤال ۹ امتحان نهایی هویت اجتماعی — شهریور ۱۴۰۵، نوبت عصر

الف) مهاجمان را درون فرهنگ خود جذب و هضم کردند.

ب) تجربهٔ جدیدی است که هنوز به پایان خود نرسیده است.

الف) حملهٔ مغول. مغول‌ها از نظر نظامی بر سرزمین‌های اسلامی چیره شدند و ویرانی بسیار به بار آوردند، اما فرهنگی نیرومندتر از فرهنگ اسلامی نداشتند. فرهنگ اسلامی با گذشت زمان بر آن‌ها اثر گذاشت؛ بسیاری از فرمانروایان مغول مسلمان شدند و خودشان حامی فرهنگ اسلامی شدند. به این ترتیب جهان اسلام مهاجمان را درون فرهنگ خود جذب و هضم کرد؛ یعنی شکست نظامی به شکست فرهنگی نینجامید.

ب) فرهنگ جدید غرب. این هجوم با حملهٔ مغول فرق دارد؛ غرب تنها با نیروی نظامی نیامد، بلکه با علم، فناوری، رسانه و یک فرهنگ تازه آمد. برخورد جهان اسلام با این فرهنگ از چند قرن اخیر آغاز شده و واکنش‌های جوامع اسلامی به آن (از تقلید و خودباختگی تا نقد آن و بازگشت به هویت اسلامی) هنوز ادامه دارد. پس این مواجهه تجربهٔ جدیدی است که هنوز به پایان خود نرسیده است و نتیجهٔ نهایی آن روشن نیست.