سوال ۱۳ — سؤال ۱۳ امتحان نهایی هویت اجتماعی — شهریور ۱۴۰۵، نوبت عصر

یکی از موارد زیر:

۱- پیامدهای ارادی کنش به ارادهٔ انسان‌ها، یعنی خودِ کنشگر یا افراد دیگر، وابسته‌اند؛ ولی پیامدهای غیرارادی کنش به ارادهٔ انسان‌ها بستگی ندارند.

۲- پیامدهای ارادی کنش خودشان کنش هستند و باید کنشگری آن‌ها را انجام دهد؛ ولی پیامدهای غیرارادی، کنش نیستند که لازم باشد کنشگری آن‌ها را انجام دهد، بلکه نتیجهٔ طبیعی کنش‌اند.

۳- پیامدهای ارادی کنش احتمالی‌اند (یعنی ممکن است انجام بشوند یا نشوند)؛ ولی پیامدهای غیرارادی کنش قطعی هستند (یعنی حتماً انجام می‌شوند).

هر کنش پیامدهایی دارد. یک مثال ساده این دو نوع پیامد را روشن می‌کند: دانش‌آموزی برای امتحان درس می‌خواند.

• پیامد غیرارادی: با درس خواندن، مطالب در ذهن او می‌ماند و دانشش بیشتر می‌شود. این نتیجه خودبه‌خود و به طور طبیعی از درس خواندن پدید می‌آید و کسی لازم نیست کاری برای آن بکند.
• پیامد ارادی: اینکه معلم به او نمرهٔ خوب بدهد یا پدر و مادرش او را تشویق کنند. این‌ها خودشان کنش‌اند و باید کسی آن‌ها را با اراده انجام دهد.

با این مثال، هر سه تفاوت دیده می‌شود (نوشتن یکی از آن‌ها کافی است):

۱) وابستگی به اراده: نمره دادن به ارادهٔ معلم بستگی دارد؛ اما بیشتر شدن دانش به ارادهٔ هیچ‌کس وابسته نیست.

۲) کنش بودن: نمره دادن خودش یک کنش است که کنشگری (معلم) باید آن را انجام دهد؛ اما بیشتر شدن دانش کنش نیست، بلکه نتیجهٔ طبیعی درس خواندن است.

۳) احتمالی یا قطعی بودن: ممکن است معلم نمره را درست ندهد یا کسی تشویقش نکند؛ پس پیامد ارادی احتمالی است. اما اگر درس بخواند، یاد گرفتن حتماً رخ می‌دهد؛ پس پیامد غیرارادی قطعی است.