سوال ۱۱ — سؤال ۱۱ امتحان نهایی هویت اجتماعی — شهریور ۱۴۰۵، نوبت عصر
۱ بارمبا توجه به متن، به سؤال‌های زیر پاسخ دهید.
شرکت آب و فاضلاب با نصب بنر و پخش پوستر به مردم آموزش می‌دهد که هر دقیقه دوش گرفتنِ بی‌مورد باعث هدر رفتن حدود ۲۰ لیتر آب می‌شود. ادارهٔ برق نیز برای مشترکینِ پرمصرف، قطعی موقتِ برق و پرداخت هزینهٔ اضافی تعیین کرده و برای خانواده‌هایی که از لامپ‌های کم‌مصرف استفاده می‌کنند، تخفیف در هزینهٔ قبض آن‌ها در نظر گرفته است.
الف) «تشویق و پاداش» یکی از روش‌های پیشگیری و کنترل اجتماعی می‌باشد. در متن بالا، یک مصداق از آن را بیابید.
ب) با توجه به متن، «آموزش دادن به مردم از طریق نصبِ بنر و پخشِ پوستر» کدام یک از روش‌های پیشگیری و کنترل اجتماعی را نشان می‌دهد؟
پاسخ این سوال همراه با حل تشریحی و نکات آموزشی
در یک قدمی شماست!
پاسخ تشریحیبستن پاسخ
الف) تخفیف در هزینهٔ قبض خانوارهای کم‌مصرف
ب) تبلیغ و اقناع
راه‌حل قدم‌به‌قدم
جامعه برای اینکه رفتار افراد با هنجارها و ارزش‌هایش هماهنگ بماند و از کژروی (مثلاً هدر دادن آب و برق) جلوگیری کند، از روش‌های گوناگونی بهره می‌گیرد که به آن‌ها روش‌های پیشگیری و کنترل اجتماعی می‌گویند. دو تا از این روش‌ها در این متن دیده می‌شود.
الف) تخفیف در هزینهٔ قبض خانوارهای کم‌مصرف. در «تشویق و پاداش»، به کسی که رفتار درست و مطلوب دارد چیزی خوشایند داده می‌شود تا آن رفتار را ادامه دهد و دیگران هم از او پیروی کنند. ادارهٔ برق به خانواده‌هایی که با لامپ کم‌مصرف در مصرف برق صرفه‌جویی می‌کنند، تخفیف در قبض می‌دهد؛ این همان پاداش برای رفتار درست است.
قطعی موقت برق و هزینهٔ اضافی برای مشترکین پرمصرف، پاداش نیست؛ این کار جریمه و تنبیه برای رفتار نادرست است. پس پاسخ الف فقط «تخفیف در قبض» است.
ب) تبلیغ و اقناع. در این روش، جامعه با آگاه کردن مردم و آوردن دلیل، آن‌ها را قانع می‌کند که خودشان با میل و رضایت رفتار درست را انتخاب کنند. شرکت آب و فاضلاب با بنر و پوستر به مردم نشان می‌دهد که هر دقیقه دوش گرفتن بی‌مورد حدود ۲۰ لیتر آب را هدر می‌دهد؛ یعنی با آگاهی دادن، مردم را به صرفه‌جویی قانع می‌کند. پس این کار نمونه‌ای از تبلیغ و اقناع است.
