سوال ۱۷ — سؤال ۱۷ امتحان نهایی هویت اجتماعی — شهریور ۱۴۰۵، نوبت عصر

دو مورد از موارد زیر:

۱- اگر به درستی از نفت استفاده نشود، می‌تواند اقتصادی وابسته ایجاد کند که رشد و افول آن به قیمت و درآمد نفت وابسته است.

۲- چنین اقتصادی به دلیل آنکه درآمدی هنگفت و بدون زحمت ایجاد می‌کند، باعث شکل‌گیری تولید ملی ضعیف و شکننده‌ای می‌شود که مستقیم و غیرمستقیم وابسته به نفت است.

۳- دولت بزرگی به وجود می‌آید که می‌کوشد به کمک درآمدهای نفتی، و نه رواج کسب و کار، رفاه اقتصادی را تأمین کند.

۴- این وضعیت می‌تواند در کوتاه‌مدت احساس رفاه بیشتری را، آن هم با نوسانات زیاد، برای مردم به ارمغان آورد؛ اما پایدار نیست.

۵- وضعیت شکننده‌ای را به وجود می‌آورد که زمینهٔ سوءاستفادهٔ قدرت‌های جهانی را فراهم می‌آورد.

«اقتصاد نفتی» یعنی اقتصادی که بیشتر درآمدش از فروش نفت خام است، نه از تولید و کار مردم. نفت ثروت بزرگی است، اما تکیهٔ بیش از حد به آن این مشکلات را می‌سازد (نوشتن دو مورد کافی است):

۱) وابستگی به قیمت نفت: وقتی درآمد کشور بیشتر از نفت باشد، با بالا رفتن قیمت نفت اقتصاد رونق می‌گیرد و با پایین آمدن آن دچار رکود می‌شود؛ یعنی رشد و افول اقتصاد در دست بازار نفت است.

۲) تولید ملی ضعیف: درآمد نفت زیاد و بی‌زحمت به دست می‌آید؛ برای همین انگیزهٔ تولید در داخل کم می‌شود و تولید ملی ضعیف و شکننده می‌ماند و خودش هم به نفت وابسته می‌شود.

۳) دولت بزرگ: دولت با پول نفت بزرگ می‌شود و به جای رونق دادن به کسب و کار مردم، می‌کوشد خودش با همین پول رفاه مردم را تأمین کند.

۴) رفاه ناپایدار: مردم ممکن است در کوتاه‌مدت احساس رفاه کنند، اما این رفاه با هر نوسان قیمت نفت کم و زیاد می‌شود و پایدار نیست.

۵) آسیب‌پذیری در برابر قدرت‌های جهانی: اقتصادی که به فروش نفت بسته است، شکننده است؛ قدرت‌های جهانی می‌توانند با تحریم خرید نفت یا پایین آوردن قیمت آن به کشور فشار بیاورند.