سوال ۴ — سؤال ۴ امتحان نهایی سلامت و بهداشت — مرداد ۱۴۰۳

الف) گزینهٔ ۴ (عوامل فرهنگی)

ب) گزینهٔ ۱ (احساس ارزشمندی)

ج) گزینهٔ ۲ (ماهی سالمون – ماهی کپور – ماست – کشک)

د) گزینهٔ ۴ (قلبی–عروقی)

ه) گزینهٔ ۳ (مصرف دخانیات)

الف) گزینهٔ ۴. سه گزینهٔ اول، هر کدام نمونه‌ای مشخص از عوامل مؤثر بر سلامت در کتاب درسی است: انجام واکسیناسیون (از خدمات بهداشتی)، فعالیت بدنی (از شیوهٔ زندگی و رفتارهای فرد) و پوست و نژاد (از ویژگی‌های زیستی و ارثی فرد). بر پایهٔ راهنمای تصحیح، «عوامل فرهنگی» در میان این نمونه‌ها نیامده است؛ پس پاسخ گزینهٔ ۴ است.

ب) گزینهٔ ۱. خودمراقبتی جسمی یعنی کارهایی که برای سلامت بدن خود انجام می‌دهیم؛ مانند تغذیهٔ سالم، خواب کافی و پرهیز از دخانیات. «احساس ارزشمندی» به احساسات و روان ما مربوط است و در خودمراقبتی روانی (عاطفی) قرار می‌گیرد، نه جسمی.

ج) گزینهٔ ۲. ماهی‌هایی مانند سالمون و کپور و لبنیاتی مانند ماست و کشک از منابع غذایی ویتامین D (همان ویتامین «د») هستند؛ پس در گزینهٔ ۲ همهٔ مواد منبع این ویتامین‌اند. در هر یک از گزینه‌های دیگر دست‌کم یک ماده هست که منبع خوبی برای ویتامین D نیست (گوشت مرغ، پسته و بادام، گوشت گوسفند و خرما). یادمان باشد بدن با کمک نور خورشید هم ویتامین D می‌سازد.

د) گزینهٔ ۴. چربی زیاد خون باعث رسوب چربی در دیوارهٔ رگ‌ها می‌شود؛ فشار خون بالا به قلب و رگ‌ها فشار می‌آورد؛ اختلال انعقاد خون خطر لخته شدن خون در رگ‌ها را بالا می‌برد و التهاب مزمن هم به دیوارهٔ رگ‌ها آسیب می‌زند. همهٔ این‌ها به قلب و رگ‌ها مربوط‌اند؛ پس از مشکلات قلبی–عروقی چاقی هستند.

ه) گزینهٔ ۳. طبق کتاب درسی، مصرف دخانیات بزرگ‌ترین عامل مرگ و میر در قرن بیستم بوده است. توجه کنید که دخانیات خودش زمینه‌ساز بسیاری از سکته‌های قلبی و مغزی و سرطان‌ها (به‌ویژه سرطان ریه) است؛ یعنی گزینه‌های دیگر تا حد زیادی پیامد همین عامل‌اند.