سوال ۳ — سؤال ۳ امتحان نهایی سلامت و بهداشت — مرداد ۱۴۰۳

الف) شروع، با گام‌های کوچک — ب) روغن زیتون — ج) فیزیکی — د) هپاتیت B — ه) پیرچشمی — و) سرسیاه — ز) خودآگاهی — ح) عدم توانایی در سرفه کردن

الف) شروع، با گام‌های کوچک. این جمله می‌گوید تغییر بزرگ یک‌شبه اتفاق نمی‌افتد. در برنامه‌ریزی برای خودمراقبتی باید کار را با گام‌های کوچک شروع کرد (مثلاً هر هفته کمی از وزن کم کرد) تا به هدف نهایی رسید.

ب) روغن زیتون. روغن زیتون یک چربی است. هر گرم چربی حدود ۹ کیلوکالری انرژی می‌دهد، در حالی که هر گرم کربوهیدرات یا پروتئین حدود ۴ کیلوکالری؛ پس روغن زیتون انرژی بیشتری تولید می‌کند.

ج) فیزیکی. نور، گرما، رطوبت و گذشت زمان ویژگی‌های فیزیکی محیط‌اند که کیفیت غذا را پایین می‌آورند و آن را فاسد می‌کنند؛ پس عوامل فیزیکی فساد غذا هستند.

د) هپاتیت B. هپاتیت B یک بیماری ویروسی کبد است. بسیاری از مبتلایان علامتی ندارند و از بیماری خود خبر ندارند؛ ولی وقتی علائم شدید (مانند زردی پوست و چشم) ظاهر شود، یعنی کبد به‌شدت درگیر شده است. «درگیری کبد» کلید این جمله است، و از سه بیماری داده‌شده فقط هپاتیت B بیماری کبد است.

ه) پیرچشمی. عدسی چشم برای دیدن اشیای نزدیک باید تغییر شکل دهد. با بالا رفتن سن، عدسی سفت می‌شود و انعطافش کم می‌شود؛ در نتیجه دیدن نزدیک سخت می‌شود. به این حالت پیرچشمی می‌گویند.

و) سرسیاه. آلاینده‌های هوا روی پوست می‌نشینند و منافذ پوست را می‌بندند. در ناحیهٔ چانه و بینی، این بسته شدن منافذ به شکل جوش‌های سرسیاه دیده می‌شود.

ز) خودآگاهی. خودآگاهی یعنی شناخت دقیق خود: توانایی‌ها، ضعف‌ها، احساسات و ارزش‌هایمان. وقتی از بیرون به درون خود نگاه کنیم و خود را بشناسیم، به توصیفی از خودمان می‌رسیم که ما را کامل‌تر می‌کند؛ این همان خودآگاهی است.

ح) عدم توانایی در سرفه کردن. وقتی راه هوایی به‌طور کامل بسته شود (مثلاً با گیر کردن غذا در گلو)، هوا نه وارد می‌شود و نه بیرون می‌آید؛ پس فرد نمی‌تواند سرفه کند، حرف بزند یا نفس بکشد. در انسداد ناقص، فرد هنوز می‌تواند سرفه کند و ممکن است صدایش خشن شود؛ پس خشونت صدا نشانهٔ انسداد کامل نیست.