سوال ۱ — سؤال ۱ امتحان نهایی سلامت و بهداشت — مرداد ۱۴۰۳

الف) درست — ب) نادرست — ج) درست — د) نادرست — ه) نادرست — و) درست — ز) درست — ح) نادرست

الف) درست. سلول‌های بدن با تقسیم شدن زیاد می‌شوند. اگر در این تقسیم خطایی رخ دهد، ممکن است سلول کنترل تقسیم خود را از دست بدهد و بی‌رویه تقسیم شود؛ یعنی یک سلول طبیعی به سلول سرطانی تبدیل می‌شود.

ب) نادرست. حدت بینایی یعنی تیزی و وضوح دید، یعنی این‌که چشم جزئیات را چقدر خوب می‌بیند؛ همین حدت بینایی است که میزان سلامت چشم‌ها و سطح توانایی بینایی را نشان می‌دهد و دید مطلوب نشانهٔ چشم سالم است. دید «نامطلوب» نشانهٔ یک مشکل بینایی است، نه معیار سنجش سلامت چشم؛ پس واژهٔ «نامطلوب» عبارت را نادرست کرده است.

ج) درست. وقتی کسی به اندازهٔ کافی نمی‌خوابد، بدن و مغزش فرصت استراحت و بازسازی پیدا نمی‌کنند. از پیامدهای کم‌خوابی، کاهش دقت و تمرکز، لرزش و دردهای بدنی است.

د) نادرست. بر پایهٔ کتاب درسی، کمبود ویتامین A عامل در معرض افسردگی قرار گرفتن نوجوان شمرده نمی‌شود. ویتامین A بیشتر برای سلامت چشم (به‌ویژه دیدن در نور کم)، پوست و دستگاه ایمنی اهمیت دارد.

ه) نادرست. نیکوتین همان مادهٔ اعتیادآور توتون است و در دود قلیان هم وجود دارد. پس قلیان هم مانند سیگار و سایر مواد دخانی وابستگی ایجاد می‌کند؛ این باور که قلیان اعتیادآور نیست، باوری غلط است.

و) درست. الکل روی مغز و دستگاه عصبی مرکزی اثر می‌گذارد و کار آن را مختل می‌کند. به همین دلیل، اختلال در سیستم اعصاب مرکزی (مانند به هم خوردن تعادل، هماهنگی و قدرت تصمیم‌گیری) از آشکارترین آثار فوری مصرف الکل است.

ز) درست. در وابستگی روانی، ذهن فرد همیشه درگیر ماده است و احساس می‌کند بدون آن نمی‌تواند زندگی کند. در این حالت ممکن است همهٔ زندگی او دور تهیه و مصرف مواد بچرخد و کار، درس و خانواده کنار گذاشته شود.

ح) نادرست. مونوکسید کربن ($\mathrm{CO}$) گازی بی‌رنگ، بی‌بو و سمی است که از سوختن ناقص سوخت‌های فسیلی (وقتی اکسیژن کافی نیست) پدید می‌آید. در سوختن کامل، کربن دی‌اکسید ($\mathrm{CO_2}$) تولید می‌شود.