سوال ۵ — سؤال ۵ امتحان نهایی هویت اجتماعی — شهریور ۱۴۰۴
۲.۵ بارمجاهای خالی را با کلمه‌های مناسب کامل کنید.
الف) اگوست کنت معتقد است که سهم .................... در ساختنِ جامعه بیشتر از دیگران است.
ب) برخی افراد ممکن است به طور کامل جامعه‌پذیر نشوند. در آن صورت جامعه برای استمرار و تداوم خود از .................... استفاده می‌کند.
ج) علل درونی تحولات فرهنگی یا به ابداعات و نوآوری‌های مثبت و منفیِ افراد جامعه مربوط می‌شود، یا به .................... موجود در فرهنگِ جامعه باز می‌گردد.
د) متفکران ایرانی از دههٔ سی شمسی به بعد، در نقد رویکرد تقلیدی به فرهنگ غرب و .................... که از این طریق ساخته شده بود، کتاب‌های متعددی تدوین کردند.
ه) در دسته‌بندی فارابی از نظام سیاسی، مدینهٔ فاضله جامعه‌ای است که براساس .................... شکل می‌گیرد.
پاسخ این سوال همراه با حل تشریحی و نکات آموزشی
در یک قدمی شماست!
پاسخ تشریحیبستن پاسخ
الف) مردگان یا پیشینیان یا گذشتگان
ب) کنترل اجتماعی
ج) کاستی‌ها و بن‌بست‌های
د) هویت‌های کاذبی
ه) قوانین الهی
راه‌حل قدم‌به‌قدم
الف) مردگان (پیشینیان یا گذشتگان). اگوست کنت، اندیشمند فرانسوی، به این نکته توجه داشت که بیشتر آنچه جامعه دارد، مانند زبان، باورها، آداب و رسوم و دانش، را نسل‌های پیشین ساخته‌اند و به ما رسانده‌اند. ما وقتی به دنیا می‌آییم این‌ها را آماده می‌یابیم. برای همین او معتقد بود سهم مردگان (گذشتگان) در ساختن جامعه بیشتر از زندگان است.
ب) کنترل اجتماعی. جامعه با جامعه‌پذیری فرهنگ خود را به افراد یاد می‌دهد تا مطابق هنجارها و ارزش‌هایش رفتار کنند. اما همهٔ افراد به طور کامل جامعه‌پذیر نمی‌شوند و بعضی دچار کژروی می‌شوند. در این حالت جامعه برای اینکه نظمش به هم نخورد و ادامه پیدا کند، از کنترل اجتماعی استفاده می‌کند؛ یعنی کارهایی مانند تشویق رفتار درست و مجازات رفتار نادرست.
ج) کاستی‌ها و بن‌بست‌ها. فرهنگ‌ها به دو دلیل تغییر می‌کنند: دلیل‌های بیرونی (اثر فرهنگ‌های دیگر) و دلیل‌های درونی. علل درونی دو نوع‌اند:
- ابداعات و نوآوری‌های مثبت یا منفی افراد همان جامعه؛
- کاستی‌ها و بن‌بست‌های خودِ فرهنگ؛ یعنی جاهایی که فرهنگ نمی‌تواند به پرسش‌ها و نیازهای مردمش پاسخ دهد و همین، آن را به تغییر وامی‌دارد.
د) هویت‌های کاذب. در دوره‌ای از تاریخ معاصر ایران، تقلید از فرهنگ غرب رواج یافت و با این تقلید، هویت‌هایی برای جامعه ساخته شد که ریشه در فرهنگ و باورهای واقعی مردم نداشت؛ به این هویت‌ها کاذب (دروغین) می‌گویند. متفکران ایرانی از دههٔ سی شمسی به بعد، کتاب‌های زیادی در نقد این تقلید و هویت‌های کاذب نوشتند؛ از جمله کتاب «غرب‌زدگی» جلال آل‌احمد.
ه) قوانین الهی. فارابی، فیلسوف مسلمان، جوامع و نظام‌های سیاسی را به مدینهٔ فاضله و مدینه‌های غیرفاضله تقسیم می‌کرد. از نظر او مدینهٔ فاضله جامعه‌ای است که بر پایهٔ قوانین الهی و در راه حقیقت و فضیلت شکل می‌گیرد؛ جامعه‌هایی که از این پایه دور باشند، غیرفاضله‌اند.
