سوال ۲ — سؤال ۲ امتحان نهایی هویت اجتماعی — شهریور ۱۴۰۴

الف) غیرارادی

ب) فرهنگ حق

ج) دنیوی

د) مقبولیت

الف) غیرارادی. پیامدهای کنش دو نوع‌اند:

• پیامدهای ارادی خودشان کنش‌اند و کسی باید آن‌ها را با اراده انجام دهد؛ مثلاً وقتی دانش‌آموزی امتحان می‌دهد، نمره دادن معلم کاری است که معلم باید انجام دهد.
• پیامدهای غیرارادی خودبه‌خود و به‌طور طبیعی از کنش پدید می‌آیند؛ مثلاً کسی که ورزش سنگین می‌کند، خسته می‌شود. خسته شدن کاری نیست که کسی آن را انجام دهد.

پس پیامدهای غیرارادی، کنش نیستند و لازم نیست کنشگری آن‌ها را انجام دهد.

ب) فرهنگ حق. فرهنگ را از دو جهت می‌توان دسته‌بندی کرد:

• از جهت درستی: فرهنگی که عقاید و ارزش‌هایش از نظر علمی صحیح و مطابق فطرت انسان باشد، فرهنگ حق است و فرهنگی که چنین نباشد، فرهنگ باطل.
• از جهت عمل مردم: آن بخش از فرهنگ که مردم در زندگی روزمره به آن عمل می‌کنند، فرهنگ واقعی است و آنچه آرزویش را دارند ولی هنوز به آن نرسیده‌اند، فرهنگ آرمانی.

عبارت سؤال دربارهٔ «صحیح بودن از نظر علمی و مطابق فطرت بودن» است؛ یعنی معیار درستی. پس پاسخ فرهنگ حق است. فرهنگ واقعی ممکن است درست باشد یا نادرست.

ج) دنیوی. مستشرقان، پژوهشگران غربی‌ای بودند که دربارهٔ جوامع شرقی و اسلامی مطالعه می‌کردند. آنان با نگاه دنیوی (سکولار) فرهنگ غرب به این جوامع نگاه می‌کردند؛ برای همین هویت فرهنگی جوامع اسلامی را جدا از دین و بر پایهٔ امور این‌جهانی، مانند قوم و نژاد و زبان، معرفی می‌کردند. پس پاسخ دنیوی است، نه «اساطیری» (هویتی آمیخته با اسطوره‌ها و افسانه‌ها).

د) مقبولیت. قدرت دو ویژگی مهم می‌تواند داشته باشد:

• مقبولیت: مردم با رضایت خود و بدون ترس و تهدید از قدرت پیروی کنند.
• مشروعیت: قدرت بر پایهٔ حق و قانونی باشد که درست و حق شمرده می‌شود.

در این عبارت سخن از «بدون تهدید» و «رضایت تبعیت‌کنندگان» است؛ پس این قدرت مقبولیت دارد.