سوال ۱ — سؤال ۱ امتحان نهایی هویت اجتماعی — شهریور ۱۴۰۴

الف) نادرست

ب) درست

ج) نادرست

د) درست

الف) نادرست. هر کنش پیامدهایی دارد که دو نوع‌اند:

• پیامدهای غیرارادی: پیامدهایی که خودبه‌خود و به‌طور طبیعی از کنش پدید می‌آیند و به ارادهٔ کسی بستگی ندارند؛ مثلاً کسی که غذا می‌خورد، سیر می‌شود. این پیامدها قطعی هستند و حتماً رخ می‌دهند.
• پیامدهای ارادی: پیامدهایی که خودشان کنش‌اند و به ارادهٔ خود کنشگر یا ارادهٔ دیگران بستگی دارند؛ مثلاً دانش‌آموزی که از دوستش کمک می‌خواهد، کمک گرفتنش به ارادهٔ دوستش بستگی دارد. این پیامدها احتمالی هستند، چون ممکن است آن اراده در کار نباشد.

عبارت سؤال این دو را جابه‌جا گفته است؛ پس نادرست است.

ب) درست. خودِ یک حقیقت (مثلاً خوب بودن عدالت) با پذیرفتن یا نپذیرفتن مردم عوض نمی‌شود. اما اینکه یک جامعه آن حقیقت را بشناسد و آرزوی رسیدن به آن را داشته باشد (یعنی وارد فرهنگ آرمانی آن جامعه شود) و در عمل هم به آن پایبند باشد (یعنی وارد فرهنگ واقعی آن شود)، ممکن است در زمان‌های مختلف تغییر کند. جامعه‌ای ممکن است حقیقتی را روزی بپذیرد و روزی کنار بگذارد، یا آن را بپذیرد ولی به آن عمل نکند. پس حقایق از جهت ورود به فرهنگ آرمانی و واقعی تغییرپذیرند.

ج) نادرست. در جنگ‌های صلیبی، مسلمانان در برابر مهاجمان صلیبی ایستادگی کردند و پس از جنگ‌های طولانی آن‌ها را شکست دادند و بیرون راندند؛ یعنی صلیبیان در فرهنگ اسلامی جذب نشدند. مهاجمانی که جهان اسلام آن‌ها را در فرهنگ خود جذب و هضم کرد، مغولان بودند: مغولان با قدرت نظامی بر سرزمین‌های اسلامی چیره شدند، اما به‌تدریج فرهنگ اسلامی را پذیرفتند و بسیاری از آنان مسلمان شدند.

د) درست. انسان‌ها اراده دارند و هیچ‌کس نمی‌تواند ارادهٔ دیگری را مستقیم در دست بگیرد. کسی که می‌خواهد دیگران با ارادهٔ خودشان کاری را برای او انجام دهند، باید کاری کند که آن‌ها از او پیروی (تبعیت) کنند. این پیروی گاهی با ترس و تهدید به دست می‌آید و گاهی با رضایت و میل خود افراد؛ اما در هر حال، تنها راه اثر گذاشتن بر ارادهٔ دیگران و به کار گرفتن فعالیت ارادی آن‌ها، جلب تبعیت آن‌هاست.