سوال ۳ — سؤال ۳ امتحان نهایی هویت اجتماعی — شهریور ۱۴۰۴

الف) گزینهٔ ۱ (آگاهانه بودن)

ب) گزینهٔ ۳ (حمایتِ زیاد از کودک)

ج) گزینهٔ ۴ (نفسانی بر جسمانی)

د) گزینهٔ ۲ (سیاست)

الف) گزینهٔ ۱. کنش انسان چند ویژگی دارد: آگاهانه است (بدون دانستن انجام نمی‌شود)، ارادی است (با خواست و انتخاب ما انجام می‌شود)، هدف‌دار است و معنادار.

سخن گفتن به زبان فارسی فقط از کسی برمی‌آید که این زبان را بلد باشد. توریست ژاپنی با اینکه شاید بخواهد فارسی صحبت کند، چون این زبان را نمی‌داند نمی‌تواند؛ یعنی این کنش بدون دانستن و آگاهی انجام‌شدنی نیست. پس این مثال به ویژگی آگاهانه بودن کنش اشاره دارد.

ب) گزینهٔ ۳. تعداد فرزندان خانواده یک پدیدهٔ اجتماعی است و برای والدین و فرزندان فرصت‌ها و محدودیت‌های متفاوتی می‌سازد. در خانوادهٔ چندفرزندی:

• بچه‌ها در کنار خواهران و برادران خود زندگی می‌کنند و ارتباط با دیگران را بهتر یاد می‌گیرند (گزینهٔ ۱)؛
• والدین می‌بینند که بچه‌ها با هم فرق دارند و تفاوت‌های کودکان را بهتر درک می‌کنند (گزینهٔ ۲)؛
• انتظارهای والدین میان چند فرزند تقسیم می‌شود و تنظیم می‌شود، نه اینکه همه روی یک فرزند جمع شود (گزینهٔ ۴).

اما «حمایت زیاد از کودک» بیشتر ویژگی خانواده‌های تک‌فرزندی است؛ چون همهٔ توجه و حمایت والدین روی همان یک فرزند متمرکز می‌شود. پس گزینهٔ ۳ از پیامدهای خانواده‌های چندفرزندی نیست.

ج) گزینهٔ ۴. هویت انسان چند بُعد دارد: بُعد جسمانی (بدن و ویژگی‌های جسمی)، بُعد نفسانی (ویژگی‌های روحی و روانی، مانند احساسات و اخلاق) و بُعد اجتماعی. این ابعاد بر یکدیگر اثر می‌گذارند.

در این مثال، استرس و وضعیت روانی که به بُعد نفسانی مربوط است، باعث سکتهٔ قلبی می‌شود که بیماری بدن و مربوط به بُعد جسمانی است. پس مثال، تأثیر بُعد نفسانی بر جسمانی را نشان می‌دهد. گزینهٔ ۱ برعکس این رابطه است.

د) گزینهٔ ۲. باید چند مفهوم نزدیک به هم را از هم جدا کنیم:

• قدرت اجتماعی: توانایی انسان برای رسیدن به هدف‌هایش با به خدمت گرفتن ارادهٔ دیگران.
• اقتدار: قدرتی که مقبولیت دارد و به صورت رسمی هم پذیرفته شده است.
• سیاست: اعمال قدرت سازمان‌یافته برای رسیدن به هدفی معین.
• نظام سیاسی: سازمان و ساختاری که سیاست در جامعه از راه آن اعمال می‌شود؛ یعنی نام خودِ آن سازمان است، نه نام «اعمال قدرت».

عبارت سؤال دقیقاً تعریف سیاست است.