سوال ۱۰ — سؤال ۱۰ امتحان نهایی هویت اجتماعی — شهریور ۱۴۰۴
۱ بارمبا توجه به متن، به سؤال‌های زیر پاسخ دهید.
کیوان و مینا فرزندانِ بقّالِ سادهٔ محله هستند. هر دوی آن‌ها مهندسان ماهری می‌باشند که در یک شرکت پتروشیمی بزرگ و تخصصی، موقعیت شغلی خوبی دارند. مریم؛ دوست، هم‌دانشگاهی و همکار سابق مینا؛ به دلیل برخی از مشکلات نتوانست به شغل تخصصی خود ادامه دهد و در حال حاضر برای تأمین معاش مجبور به انجام کار محدود خیاطی در منزل است. پدر مریم نیز کارگر سادهٔ یک ارگان دولتی است.
الف) در متن بالا، مریم چه نوع تحرک اجتماعی نسبت به دوستش مینا تجربه کرده است؟
ب) با توجه به متن، یک مورد «تحرک اجتماعی صعودی درون دو نسل» بنویسید.
پاسخ این سوال همراه با حل تشریحی و نکات آموزشی
در یک قدمی شماست!
پاسخ تشریحیبستن پاسخ
الف) تحرک اجتماعی نزولی، درون یک نسل (یا درون‌نسلی)
ب) تحرک اجتماعی کیوان نسبت به پدرش؛ یا تحرک اجتماعی مینا نسبت به پدرش؛ یا شغل مهندسی پتروشیمی نسبت به بقّال سادهٔ محل.
راه‌حل قدم‌به‌قدم
تحرک اجتماعی یعنی جابه‌جا شدن فرد از یک جایگاه اجتماعی به جایگاهی دیگر. آن را از دو جهت دسته‌بندی می‌کنند:
- از جهت سمت حرکت: صعودی (رفتن به جایگاه بالاتر)، نزولی (رفتن به جایگاه پایین‌تر) و افقی (رفتن به جایگاهی دیگر در همان سطح).
- از جهت زمان: درون یک نسل (تغییر جایگاه یک نفر در طول زندگی خودش) و درون دو نسل (مقایسهٔ جایگاه فرزند با جایگاه پدر و مادرش).
الف) نزولی، درون یک نسل. مریم هم‌دانشگاهی و همکار مینا بوده است؛ یعنی زمانی مانند مینا مهندس بوده و شغل تخصصی داشته است. مقایسه با مینا نشان می‌دهد مریم از چه جایگاهی شروع کرده بود. اکنون او به‌ناچار کار محدود خیاطی در خانه انجام می‌دهد که جایگاه اجتماعی پایین‌تری دارد. پس مریم به جایگاه پایین‌تری رفته است (تحرک نزولی) و این تغییر در طول زندگی خود او رخ داده است (درون یک نسل).
ب) کیوان یا مینا نسبت به پدرشان. پدر کیوان و مینا بقّال سادهٔ محل است، اما فرزندانش مهندسان ماهری شده‌اند که در یک شرکت بزرگ موقعیت شغلی خوبی دارند. فرزندان به جایگاهی بالاتر از پدرشان رسیده‌اند (تحرک صعودی) و این تغییر با مقایسهٔ دو نسل (پدر و فرزند) دیده می‌شود (درون دو نسل). نوشتن یکی از این دو (کیوان یا مینا) کافی است.
