سوال ۱۴ — سؤال ۱۴ امتحان نهایی هویت اجتماعی — شهریور ۱۴۰۴

اگر یک جامعه با حفظ عقاید و ارزش‌های خود با جوامع دیگر ارتباط برقرار کند و در محدودهٔ هنجارها و سبک‌های زندگی، عناصری را از جوامع دیگر بگیرد و در صورت لزوم تغییرات لازم را در آن‌ها پدید آورد، زمینهٔ گسترش و پیشرفت خود را فراهم می‌آورد.

جوامع با یکدیگر ارتباط دارند و از هم اثر می‌پذیرند. این ارتباط اگر درست باشد، جامعه را پیش می‌برد و اگر نادرست باشد، آن را از خودش دور می‌کند. ارتباطی که به گسترش و پیشرفت جامعه می‌انجامد، سه ویژگی دارد:

۱) حفظ عقاید و ارزش‌ها: جامعه لایه‌های عمیق فرهنگ خود، یعنی عقاید و ارزش‌های بنیادی‌اش را نگه می‌دارد و آن‌ها را فدای ارتباط با دیگران نمی‌کند.

۲) گرفتن عناصر در محدودهٔ هنجارها و سبک‌های زندگی: جامعه از جوامع دیگر فقط چیزهایی را می‌گیرد که در لایه‌های سطحی‌تر فرهنگ، یعنی هنجارها و سبک‌های زندگی (مانند فنون، دانش‌ها و روش‌های کار)، قرار دارند.

۳) ایجاد تغییرات لازم: جامعه آنچه را گرفته است، در صورت لزوم تغییر می‌دهد تا با عقاید و ارزش‌های خودش سازگار شود.

در چنین ارتباطی جامعه هم از دستاوردهای دیگران بهره می‌برد و هم هویت خود را حفظ می‌کند؛ پس زمینهٔ گسترش و پیشرفتش فراهم می‌شود. نمونهٔ آن، جوامع اسلامی‌اند که دانش‌های عقلی یونان و روم را گرفتند، آن‌ها را با باورهای خود سازگار کردند و تمدن اسلامی را گسترش دادند. در مقابل، اگر جامعه‌ای عقاید و ارزش‌های خود را هم کنار بگذارد و از دیگران تقلید کند، دچار از خودبیگانگی می‌شود.