سوال ۲۰ — سؤال ۲۰ امتحان نهایی فارسی ۳ — شهریور ۱۴۰۵، نوبت صبح

الف) جناس — ب) تشخیص — ج) حس‌آمیزی

در هر مورد، دو آرایه در سخن هست و یکی نیست؛ همان یکی پاسخ است.

الف) جناس.

• «بنای ظلم» اضافهٔ تشبیهی است (ظلم به بنایی مانند شده) ← تشبیه دارد.
• «این بنا» که شاعر از دماوند می‌خواهد آن را از بن برکَنَد، استعاره از حکومتِ ستمگر است ← استعاره دارد.
• اما جناس ندارد: «بنا» در هر دو مصراع به یک معناست (تکرار است) و «برکن / برکند» هم از یک فعل‌اند.

ب) تشخیص.

• جملهٔ عربی «ما عَرَفْناكَ حَقَّ مَعرِفَتِكَ» (تو را چنان‌که سزاوار شناختن توست نشناختیم) در سخن آورده شده ← تضمین دارد.
• در «حلیهٔ جمال»، زیبایی به زیور مانند شده است ← تشبیه دارد.
• اما به هیچ چیزِ غیرانسانی ویژگی انسانی داده نشده است، پس تشخیص ندارد.

ج) حس‌آمیزی.

• «خاک» به معنای «سرزمین» آمده است ← مجاز دارد.
• «از خون ضعیفان رنگین شدن» کنایه از کشتار و ستمِ فراوان بر مردم ناتوان است ← کنایه دارد.
• اما در این بیت دو حس با هم آمیخته نشده‌اند، پس حس‌آمیزی ندارد.