سوال ۱۹ — سؤال ۱۹ امتحان نهایی فارسی ۳ — شهریور ۱۴۰۵، نوبت صبح

الف) ۵ یا اسلوب معادله

ب) ۳ یا حس‌آمیزی

ج) ۱ یا حسن تعلیل

د) ۴ یا پارادوکس

الف) اسلوب معادله. دو مصراع از نظر دستوری از هم جدا هستند و مصراع دوم مثالی برای مصراع اول است: همان‌طور که سیل پستی و بلندیِ راه را یکسان می‌کند، عشق هم گدا و شاه را بر یک فرش می‌نشاند. می‌توان جای دو مصراع را عوض کرد یا میانشان «همان‌طور که» گذاشت.

ب) حس‌آمیزی. «سرد» ویژگی‌ای است که با حس لامسه درک می‌شود، اما این‌جا به «ترس» (که امری درونی و ذهنی است) نسبت داده شده است: «سرد، همچون ترس». آمیختن یک حس با حسی دیگر یا با امری ذهنی، حس‌آمیزی است.

ج) حسن تعلیل. شاعر برای بلندی و برآمدگی کوه دماوند دلیلی شاعرانه و خیالی آورده است: دماوند قلبِ افسردهٔ زمین است که از درد ورم کرده. آوردن علتی ادبی و غیرواقعی برای یک پدیده، حسن تعلیل است.

د) پارادوکس (متناقض‌نما). «نی» هم «زهر» است و هم «تریاق» (پادزهر). جمع شدن دو ویژگیِ ضدِ هم در یک چیز، پارادوکس است.

آرایهٔ اضافی ستون «ب»، ۲) تلمیح است.