سوال ۱۴ — سؤال ۱۴ امتحان نهایی شیمی ۳ — شهریور ۱۴۰۵، نوبت صبح

الف) X — ب) A — پ) M

نخست نوع هر ماده را از ویژگی‌هایش پیدا می‌کنیم:

• M با ضربه تغییر شکل می‌دهد (چکش‌خوار است) و در حالت جامد رساناست؛ این‌ها ویژگی‌های فلز است.
• X نقطه ذوب بالایی دارد و در هیچ حالتی رسانا نیست؛ این ویژگی جامد کووالانسی (شبکه‌ای) است که در آن یون یا الکترون آزادی وجود ندارد.
• A جامدی شکننده است که در حالت جامد رسانا نیست ولی محلولش رساناست؛ این ویژگی ترکیب یونی است (در محلول، یون‌ها آزادانه جابه‌جا می‌شوند).

الف) X. کوارتز ($\mathrm{SiO_2}$) یک جامد کووالانسی است: شبکه‌ای از اتم‌های سیلیسیم و اکسیژن که با پیوندهای اشتراکی قوی به هم وصل‌اند؛ پس نقطه ذوب بالایی دارد و رسانا نیست.

ب) A. در نیروگاه‌های خورشیدی، نمک‌های مذاب (ترکیب‌های یونی) را با پرتوهای خورشید داغ می‌کنند و از گرمای آن‌ها برای تولید بخار داغ و چرخاندن توربین استفاده می‌کنند. پس مادهٔ یونی A مناسب است.

پ) M. مدل دریای الکترونی، مدل پیوند فلزی است: کاتیون‌های فلز در دریایی از الکترون‌های آزاد قرار دارند. این الکترون‌های آزاد رسانایی الکتریکی فلز را، و جابه‌جا شدن لایه‌های کاتیون بدون شکستن پیوند، چکش‌خواری آن را توجیه می‌کند.