سوال ۳ — سؤال ۳ امتحان نهایی هویت اجتماعی — دی ۱۴۰۴

الف) گزینهٔ ۲ (حمایت عاطفی و رسیدگی به مسائل والدین خود)

ب) گزینهٔ ۳ (تقوا و علم)

پ) گزینهٔ ۱ (اقتدار)

ت) گزینهٔ ۴ (مصرف‌گرایی و رفاه‌زدگی)

الف) گزینهٔ ۲. «مسن‌شدن جمعیت» یعنی سهم سالمندان در جمعیت زیاد و سهم جوانان کم شود. این پدیده پیامدهایی در دو سطح دارد:

• سطح جامعه (کل کشور): بیشتر شدن جمعیت سالمند کشور، کم شدن نیروی جوان برای کار و تولید، و بالا رفتن هزینه‌های بهداشت و درمان. گزینه‌های ۱، ۳ و ۴ همه از این دسته‌اند و به کل جامعه مربوط‌اند.
• سطح فردی (زندگی هر خانواده و هر شخص): وقتی پدر و مادر سالمند می‌شوند، فرزندانشان باید از نظر عاطفی از آن‌ها حمایت کنند و به کارها و مشکلاتشان رسیدگی کنند.

پس تنها گزینه‌ای که به زندگی خود فرد مربوط است، «حمایت عاطفی و رسیدگی به مسائل والدین خود» است.

ب) گزینهٔ ۳. در نگاه اسلام، ارزش و برتری انسان‌ها به ثروت، قدرت، نژاد یا جایگاه اجتماعی‌شان نیست. قرآن گرامی‌ترین انسان‌ها را نزد خدا باتقواترین آن‌ها می‌داند و دانایان را با نادانان برابر نمی‌شمارد. پس اسلام هویت افراد را بر اساس تقوا و علم ارزیابی می‌کند. گزینه‌های دیگر هر کدام چیزی مانند جایگاه، توان اقتصادی یا دارایی دارند که در این ارزیابی ملاک نیست.

پ) گزینهٔ ۱. «قدرت» یعنی توانایی انجام کار. وقتی قدرت فقط با زور همراه باشد، مردم آن را از ته دل قبول ندارند. اما اگر قدرتی مقبولیت داشته باشد (مردم آن را بپذیرند) و به صورت رسمی هم پذیرفته شده باشد، به آن اقتدار می‌گویند.

«مشروعیت» به حق بودن و درست بودن قدرت مربوط است، نه به پذیرش مردم؛ «سیاست» و «نظام سیاسی» هم نام این نوع قدرت نیستند.

ت) گزینهٔ ۴. اصول کلی سیاست‌های جمعیتی ایران برای رسیدن به جمعیتی جوان و پویا تنظیم شده‌اند؛ از جمله:

• تربیت نسل صالح و کارآمد (گزینهٔ ۱)؛
• ترویج سبک زندگی ایرانی – اسلامی (گزینهٔ ۲)؛
• فرهنگ‌سازی برای احترام و تکریم سالمندان (گزینهٔ ۳).

اما مصرف‌گرایی و رفاه‌زدگی از عواملی است که خانواده‌ها را از ازدواج و فرزندآوری دور می‌کند و جمعیت را به سوی پیری می‌برد؛ پس نه‌تنها جزو این اصول نیست، بلکه با آن‌ها در تضاد است.