سوال ۶ — سؤال ۶ امتحان نهایی هویت اجتماعی — مرداد ۱۴۰۳

الف) به دلیل پیامدهای نامطلوبشان.

ب) انتسابی – فردی – ثابت (ذکر دو مورد کافی است).

پ) در صورتی که جامعه روش‌های مناسبی برای کنترل اجتماعی نداشته باشد.

ت) خودباختگی جوامع غیرغربی در برابر جهان غرب را «غرب‌زدگی» می‌نامند.

ث) نقد رویکرد تقلیدی به فرهنگ غرب و هویت‌های کاذبی که از این طریق ساخته می‌شد.

ج) بالا رفتن سن ازدواج، افزایش بی‌ثباتی، فروپاشی خانواده‌ها و طلاق، رفاه‌زدگی، مصرف‌گرایی و هزینه پنداشتن فرزندان (ذکر دو مورد کافی است).

الف) هر کنشی پیامدهایی دارد و انسان پیش از انجام کار به پیامدهای آن فکر می‌کند. اگر ببیند کاری پیامد نامطلوبی دارد (مثلاً به خودش یا دیگران آسیب می‌زند یا سرزنش و مجازات در پی دارد)، از انجام آن خودداری می‌کند.

ب) گروه خونی یکی از ویژگی‌های هویتی ماست:

• انتسابی است، چون آن را خودمان انتخاب نکرده‌ایم و از هنگام تولد با ماست؛
• فردی است، چون به بدن خود فرد مربوط است، نه به جایگاه او در جامعه؛
• ثابت است، چون در طول زندگی تغییر نمی‌کند.

نوشتن دو مورد از این سه کافی است.

پ) جامعه برای ماندن به نظم نیاز دارد و این نظم با پایبندی اعضا به هنجارها و ارزش‌ها حفظ می‌شود. کنترل اجتماعی همین کار را انجام می‌دهد. اگر جامعه روش‌های مناسبی برای کنترل اجتماعی نداشته باشد، کژروی‌ها گسترش پیدا می‌کند، نظم جامعه به هم می‌ریزد و دوام و بقای آن به خطر می‌افتد.

ت) «خودباختگی» یعنی جامعه‌ای اعتماد به فرهنگ و هویت خود را از دست بدهد و چشم‌بسته از فرهنگی دیگر پیروی کند. وقتی جوامع غیرغربی در برابر جهان غرب چنین حالتی پیدا می‌کنند، به آن غرب‌زدگی می‌گویند.

ث) از دههٔ سی شمسی به بعد، متفکرانی در ایران آثاری مانند «غرب‌زدگی» (نوشتهٔ جلال آل‌احمد) و «بازگشت به خویشتن» (نوشتهٔ علی شریعتی) نوشتند. هدف آن‌ها نقد رویکرد تقلیدی به فرهنگ غرب بود؛ یعنی نقد پیروی چشم‌بسته از غرب و هویت‌های کاذب (غیرواقعی) که از راه این تقلید ساخته می‌شد. آن‌ها جامعه را به بازگشت به هویت فرهنگی خودش فرا می‌خواندند.

ج) در جوامع غربی تعداد تولدها کم شده است؛ پس سهم جوانان در جمعیت کم می‌شود و جمعیت به سوی پیری می‌رود. دلایل این وضع عبارت‌اند از:

• بالا رفتن سن ازدواج؛
• افزایش بی‌ثباتی؛
• فروپاشی خانواده‌ها و طلاق؛
• رفاه‌زدگی؛
• مصرف‌گرایی؛
• هزینه پنداشتن فرزندان (یعنی فرزند را فقط مایهٔ خرج و زحمت دانستن).

نوشتن دو مورد از این‌ها کافی است.