سوال ۱ — سؤال ۱ امتحان نهایی هویت اجتماعی — مرداد ۱۴۰۳

الف) نادرست

ب) درست

پ) نادرست

ت) درست

الف) نادرست. تعداد فرزندان خانواده یک پدیدهٔ اجتماعی است و برای پدر و مادر و فرزندان، فرصت‌ها و محدودیت‌های متفاوتی می‌سازد. در خانواده‌ای که چند فرزند دارد، توجه و انتظارهای والدین میان فرزندان تقسیم می‌شود. اما وقتی خانواده فقط یک فرزند دارد، همهٔ امیدها و انتظارهای والدین روی همان یک فرزند جمع می‌شود. پس «انتظار بالای والدین» بیشتر ویژگی خانواده‌های تک‌فرزندی است، نه چندفرزندی.

ب) درست. فرهنگ دو بخش دارد:

• فرهنگ آرمانی: عقاید و ارزش‌هایی که مردم آن‌ها را خوب و مطلوب می‌دانند و آرزوی رسیدن به آن‌ها را دارند، ولی هنوز در زندگی‌شان محقق نشده است.
• فرهنگ واقعی: آن بخش از فرهنگ که در عمل و در زندگی روزمرهٔ مردم وجود دارد.

مردم ایران پیش از انقلاب اسلامی استقلال سیاسی را می‌خواستند، اما در عمل تصمیم‌های مهم کشور زیر نفوذ قدرت‌های بیگانه بود؛ پس استقلال سیاسی فقط یک آرزو بود و در قلمرو فرهنگ آرمانی قرار داشت. از نگاه کتاب درسی، با پیروزی انقلاب اسلامی این آرمان به بخشی از فرهنگ واقعی تبدیل شد.

پ) نادرست. تحرک اجتماعی یعنی جابه‌جا شدن افراد از یک جایگاه و هویت اجتماعی به جایگاه و هویتی دیگر. همهٔ جوامع به یک اندازه چنین فرصتی نمی‌دهند: در بعضی جوامع راه برای تغییر جایگاه با تلاش و تحصیل باز است، اما در جوامعی که جایگاه افراد با تولد تعیین می‌شود (مانند جامعه‌های کاستی)، فرد به‌سختی می‌تواند هویت تازه‌ای به دست آورد. پس این فرصت‌ها در جوامع مختلف یکسان نیست.

ت) درست. برخورد فرهنگ جدید غرب با جوامع اسلامی از چند قرن اخیر آغاز شده است و هنوز ادامه دارد. واکنش‌های گوناگون جوامع اسلامی به این فرهنگ، مانند تقلید و خودباختگی، نقد آن و بازگشت به هویت اسلامی، هنوز در جریان است؛ برای همین این مواجهه تجربه‌ای جدید است که هنوز به پایان نرسیده است.