سوال ۱۵ — سؤال ۱۵ امتحان نهایی هویت اجتماعی — مرداد ۱۴۰۳

نظریه‌پردازان غربی را که طی قرن بیستم، دنیوی شدن همهٔ فرهنگ‌ها را سرنوشت مشترک و حتمی بشریت می‌دانستند، به تأمل در نظریات پیشین خود و بازبینی آن‌ها فراخوانده است.

گام اول، نظریهٔ پیشین غربی‌ها: بسیاری از نظریه‌پردازان غربی در قرن بیستم فکر می‌کردند که همهٔ فرهنگ‌ها سرانجام مانند فرهنگ غرب دنیوی می‌شوند؛ یعنی دین از زندگی اجتماعی کنار می‌رود و فقط در زندگی شخصی افراد می‌ماند. آن‌ها این را سرنوشت مشترک و حتمی همهٔ بشریت می‌دانستند.

گام دوم، آنچه رخ داد: انقلاب اسلامی ایران در اواخر قرن بیستم انقلابی بر پایهٔ دین بود؛ یعنی دین دوباره به صحنهٔ اجتماع و سیاست بازگشت. این رویداد با پیش‌بینی آن نظریه‌ها جور درنمی‌آمد.

نتیجه: انقلاب اسلامی آن نظریه‌پردازان را وادار کرد که در نظریات پیشین خود تأمل کنند و آن‌ها را بازبینی کنند.