سوال ۲ — سؤال ۲ امتحان نهایی هویت اجتماعی — مرداد ۱۴۰۳

الف) هنجار اجتماعی

ب) عمیق

پ) هویت اسلامی

ت) مقبولیت

الف) هنجار اجتماعی. باید دو مفهوم را از هم جدا کنیم:

• ارزش اجتماعی: چیزهایی که افراد جامعه آن‌ها را خوب و مطلوب می‌دانند؛ مانند احترام به بزرگ‌ترها.
• هنجار اجتماعی: شیوه‌ای برای انجام کنش که مردم جامعه آن را پذیرفته‌اند؛ مانند سلام کردن و برخاستن هنگام ورود بزرگ‌ترها.

عبارت سؤال دربارهٔ «شیوهٔ انجام کنش» است، پس پاسخ هنجار اجتماعی است.

ب) عمیق. فرهنگ لایه‌های مختلفی دارد. لایه‌های سطحی شامل هنجارها و رفتارها و نمادهاست و لایه‌های عمیق شامل عقاید و ارزش‌های بنیادی. اگر فقط لایه‌های سطحی تغییر کند، فرهنگ همان فرهنگ باقی می‌ماند؛ اما وقتی تغییرات اساسی به لایه‌های عمیق برسد، یعنی عقاید و ارزش‌های اصلی عوض شود، آن فرهنگ به فرهنگ دیگری تبدیل می‌شود.

پ) هویت اسلامی. جامعهٔ ایران با انقلاب اسلامی به هویت اسلامی خود بازگشت. این بازگشت برای مسلمانان کشورهای دیگر الگو شد و آن‌ها را هم به بازگشت به اسلام تشویق کرد؛ به همین دلیل ایران «قلب تپندهٔ بیداری اسلامی» شد. بیداری اسلامی حرکتی بر پایهٔ اسلام است، پس آنچه این نقش را به ایران داد، هویت اسلامی آن بود.

ت) مقبولیت. قدرت دو ویژگی مهم می‌تواند داشته باشد:

• مقبولیت: مردم با رضایت خود و بدون ترس و تهدید از قدرت پیروی کنند.
• مشروعیت: قدرت بر پایهٔ حق و قانونی باشد که درست و حق شمرده می‌شود.

در این عبارت سخن از «رضایت تبعیت‌کنندگان» است؛ پس این قدرت مقبولیت دارد.