سوال ۳ — سؤال ۳ امتحان نهایی هویت اجتماعی — مرداد ۱۴۰۳
۲.۵ بارمدر هر یک از پرسش‌های چهارگزینه‌ای زیر، گزینهٔ درست را انتخاب کنید.
الف) عبارت‌های «قرار گرفتن بر سر دوراهی» و «سخن گفتن به زبان فرانسه» به ترتیب به کدام ویژگی کنش اشاره دارد؟
- ۱) معنادار – هدف‌دار
- ۲) ارادی – آگاهانه
- ۳) هدف‌دار – معنادار
- ۴) آگاهانه – ارادی
ب) «شرافت و وقار و سلحشوری از ویژگی‌های صحرانشینان است.» بیانگر کدام یک از رابطه‌های زیر است؟
- ۱) اجتماعی بر نفسانی
- ۲) نفسانی بر اجتماعی
- ۳) طبیعی بر اجتماعی
- ۴) اجتماعی بر طبیعی
پ) مثال‌های زیر به ترتیب چه نوع تحرک اجتماعی هستند؟
(فرزند یک کشاورز که پزشک شده است – کارمند بانکی که از یک شعبه به شعبهٔ دیگر منتقل شده است.)
- ۱) افقی – صعودی
- ۲) نزولی – صعودی
- ۳) صعودی – افقی
- ۴) صعودی – نزولی
ت) هویت ایران قبل از ظهور اسلام چه نوع هویتی بود؟
- ۱) توحیدی
- ۲) دنیوی و سکولار
- ۳) ناسیونالیستی و قومی
- ۴) توحیدی و دینی آمیخته با اساطیر
ث) کدام گزینه از ویژگی‌های اقتصاد مقاومتی نیست؟
- ۱) حضور فعال و مؤثر در تعاملات جهانی
- ۲) تکیه بر ظرفیت‌های مولد مردمی و دولتی
- ۳) احساس رفاه بیشتر در کوتاه‌مدت
- ۴) روحیهٔ خلاقیت و نوآوری
پاسخ این سوال همراه با حل تشریحی و نکات آموزشی
در یک قدمی شماست!
پاسخ تشریحیبستن پاسخ
الف) گزینهٔ ۲ (ارادی – آگاهانه)
ب) گزینهٔ ۱ (اجتماعی بر نفسانی)
پ) گزینهٔ ۳ (صعودی – افقی)
ت) گزینهٔ ۴ (توحیدی و دینی آمیخته با اساطیر)
ث) گزینهٔ ۳ (احساس رفاه بیشتر در کوتاه‌مدت)
راه‌حل قدم‌به‌قدم
الف) گزینهٔ ۲. کنش انسان چند ویژگی دارد: آگاهانه است (بدون دانستن انجام نمی‌شود)، ارادی است (با خواست و انتخاب ما انجام می‌شود)، هدف‌دار است و معنادار.
«قرار گرفتن بر سر دوراهی» یعنی باید میان دو راه یکی را انتخاب کنیم؛ انتخاب کردن کار اراده است، پس این عبارت به ویژگی ارادی بودن کنش اشاره دارد.
«سخن گفتن به زبان فرانسه» فقط از کسی برمی‌آید که این زبان را بلد باشد؛ یعنی این کنش به دانستن و آگاهی نیاز دارد، پس به ویژگی آگاهانه بودن کنش اشاره دارد.
ب) گزینهٔ ۱. انسان با سه جهان در ارتباط است: جهان طبیعی (طبیعت و بدن)، جهان نفسانی (ویژگی‌های درونی و روحی هر فرد، مانند اخلاق و احساسات) و جهان اجتماعی (فرهنگ و شیوهٔ زندگی جمعی). این جهان‌ها بر هم اثر می‌گذارند.
صحرانشینی یک شیوهٔ زندگی جمعی است و به جهان اجتماعی مربوط است. شرافت و وقار و سلحشوری هم ویژگی‌های درونی و اخلاقی افرادند و به جهان نفسانی مربوط‌اند. این عبارت می‌گوید شیوهٔ زندگی صحرانشینان چنین ویژگی‌هایی را در آن‌ها پرورش داده است؛ پس بیانگر تأثیر جهان اجتماعی بر نفسانی است.
«صحرانشینی» در این عبارت یک شیوهٔ زندگی است، نه خودِ طبیعت صحرا؛ و آنچه تحت تأثیر قرار گرفته، ویژگی‌های درونی افراد است، نه جامعه. برای همین «طبیعی بر اجتماعی» پاسخ نیست.
پ) گزینهٔ ۳. تحرک اجتماعی یعنی جابه‌جا شدن فرد از یک جایگاه اجتماعی به جایگاهی دیگر و سه نوع دارد:
- صعودی: رفتن به جایگاهی بالاتر؛
- نزولی: رفتن به جایگاهی پایین‌تر؛
- افقی: رفتن به جایگاهی دیگر در همان سطح.
فرزند کشاورزی که پزشک شده، به جایگاه اجتماعی بالاتری از خانوادهٔ خود رسیده است؛ پس تحرک او صعودی است. کارمند بانکی که از یک شعبه به شعبهٔ دیگر رفته، همان شغل و همان سطح را دارد و فقط محل کارش عوض شده است؛ پس تحرک او افقی است.
ت) گزینهٔ ۴. ایرانیان پیش از اسلام به خدا و دین باور داشتند؛ پس هویت آن‌ها هویتی دینی و توحیدی بود. اما این باورها با اسطوره‌ها و افسانه‌ها (اساطیر) آمیخته بود. برای همین، دقیق‌ترین پاسخ «توحیدی و دینی آمیخته با اساطیر» است، نه «توحیدی» به‌تنهایی. هویت دنیوی و سکولار یا ناسیونالیستی و قومی هم ربطی به هویت دینی ایران پیش از اسلام ندارد.
ث) گزینهٔ ۳. اقتصاد مقاومتی اقتصادی است که در برابر فشارها و تحریم‌های بیرونی مقاوم باشد. ویژگی‌های آن عبارت‌اند از:
- تکیه بر ظرفیت‌های تولیدی مردم و دولت (گزینهٔ ۲)؛
- حضور فعال و مؤثر در تعاملات جهانی، یعنی جدا نشدن از اقتصاد جهان (گزینهٔ ۱)؛
- روحیهٔ خلاقیت و نوآوری (گزینهٔ ۴).
اقتصاد مقاومتی نگاه بلندمدت دارد و به دنبال رشد پایدار است، نه رفاهی زودگذر. «احساس رفاه بیشتر در کوتاه‌مدت» (مثلاً با وارد کردن بی‌رویهٔ کالا) تولید داخلی را ضعیف می‌کند؛ پس از ویژگی‌های اقتصاد مقاومتی نیست.
